Τελευταία Νέα
Διεθνή

Η Ευρώπη σε ενεργειακή παγίδα... Πόλεμος, χάος και αποτυχημένες πολιτικές οδηγούν σε οικονομική κατάρρευση

Η Ευρώπη σε ενεργειακή παγίδα... Πόλεμος, χάος και αποτυχημένες πολιτικές οδηγούν σε οικονομική κατάρρευση
Αν η ενεργειακή κρίση παραταθεί και οι τιμές πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος χρεοκοπιών και βαθύτερης ύφεσης
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια νέα, οξεία κρίση, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή εκτινάσσει το κόστος ενέργειας και πρώτων υλών.
Επιχειρήσεις όπως η Gechem στη Γερμανία βλέπουν τα περιθώρια κέρδους να συρρικνώνονται δραματικά, μετά από αλλεπάλληλα σοκ — από την πανδημία και την ενεργειακή κρίση λόγω Ουκρανίας έως τους εμπορικούς δασμούς.
Η εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες μέσω των Στενών του Hormuz, αυξάνει το κόστος παραγωγής και απειλεί επενδύσεις, θέσεις εργασίας και τη βιωσιμότητα χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Την ίδια ώρα, η πίεση εξαπλώνεται σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία, από τα χημικά και τα μέταλλα έως τα πλαστικά και τη βαριά βιομηχανία, με μεγάλους ομίλους να προχωρούν σε αυξήσεις τιμών και περικοπές.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι, αν η ενεργειακή κρίση παραταθεί και οι τιμές πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος χρεοκοπιών και βαθύτερης ύφεσης.
Με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια για κρατική στήριξη, η Ευρώπη εμφανίζεται ιδιαίτερα ευάλωτη, με τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητά της να εξαρτάται πλέον κρίσιμα από την εξασφάλιση σταθερής και προσιτής ενέργειας.

Συνέχεια πόλεμοι

Σε ένα λιτό γραφείο, γεμάτο πλαστικά δοχεία και συσκευασίες απορρυπαντικών, στη γερμανική χημική εταιρεία Gechem, η ιδιοκτήτρια Martina Nighswonger αισθάνεται ότι τα περιθώρια επιλογών στενεύουν επικίνδυνα.
Έπειτα από χρόνια αντιμέτωπη με τις συνέπειες της πανδημίας, την εκτόξευση του ενεργειακού κόστους λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και τους επιβαρυντικούς δασμούς των ΗΠΑ, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανεβάζει ξανά το κόστος βασικών πρώτων υλών.
«Δεν υπάρχει καμία ανάπαυλα. Κάθε χρόνο τα κέρδη μειώνονται λίγο περισσότερο, και στο τέλος εξαφανίζονται», δηλώνει η Nighswonger από το εργοστάσιο της εταιρείας στο Kleinkarlbach, όπου πλέον πραγματοποιεί καθημερινές συσκέψεις κρίσης και εκτονώνεται σε σάκο του μποξ. «Είναι εξουθενωτικό και δεν ξέρεις πια τι να κάνεις».
Η Gechem, η οποία αναμειγνύει χημικά για προϊόντα οικιακού καθαρισμού και εμφιαλώνει υγρά φρένων για την αυτοκινητοβιομηχανία, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της νέας κρίσης που πλήττει τη βιομηχανία στην Ευρώπη — από τα χημικά και τα πλαστικά μέχρι τα μέταλλα, τα υφάσματα και τα παιχνίδια.

Μεγάλο το πλήγμα στην Ευρώπη

Αν και οι επιπτώσεις του πολέμου στον Περσικό Κόλπο επηρεάζουν επιχειρήσεις παγκοσμίως, το πλήγμα είναι εντονότερο στην Ευρώπη, όπου οι τιμές ενέργειας είναι ήδη υψηλότερες σε σχέση με άλλες περιοχές, σύμφωνα με στελέχη επιχειρήσεων από τη Γερμανία, τη Γαλλία, τη Δανία και την Ελβετία.
Ο αποκλεισμός των Στενών του Hormuz από το Ιράν, μετά από επιθέσεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών, είχε ήδη πλήξει τις εξαγωγές πετρελαίου.
Οι αμοιβαίες επιθέσεις σε μεγάλες εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο Ιράν και το Κατάρ την περασμένη εβδομάδα εκτόξευσαν την τιμή του αργού σχεδόν στα 120 δολάρια το βαρέλι — διπλάσια από τις αρχές του 2026.
Σύμφωνα με το IW German Economic Institute, μόνο η γερμανική οικονομία θα μπορούσε να δεχθεί πλήγμα 40 δισ. ευρώ σε ορίζοντα διετίας, εάν το πετρέλαιο παραμείνει στα 100 δολάρια το βαρέλι, αναδεικνύοντας την έκθεση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας έπειτα από χρόνια υψηλού ενεργειακού κόστους, έντονου ανταγωνισμού από την Κίνα και κλεισίματος εργοστασίων.
Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης εξακολουθεί να υφίσταται τις συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία, με τις τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας να φτάνουν τα 132 δολάρια ανά μεγαβατώρα — σημαντικά υψηλότερες από τα 48 δολάρια στις ΗΠΑ και πάνω ακόμη και από τον μέσο όρο της ΕΕ.
«Η Ευρώπη βρίσκεται στο στόχαστρο και δεν έχει τα περιθώρια να αντέξει ένα δεύτερο ενεργειακό σοκ σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα», επισημαίνει η Ipek Ozkardeskaya, ανώτερη αναλύτρια στη Swissquote, προσθέτοντας ότι η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζονται ιδιαίτερα ευάλωτες.

Κατάσταση πλήρους κρίσης

Ιδρυθείσα το 1861, η Gechem αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του γερμανικού Mittelstand — των περίπου 3,4 εκατομμυρίων μικρομεσαίων επιχειρήσεων που απασχολούν πάνω από 33 εκατομμύρια εργαζόμενους και παράγουν περισσότερο από το ήμισυ της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας.
Η εταιρεία κατέγραψε πωλήσεις 46 εκατ. ευρώ το περασμένο έτος και απασχολεί 165 εργαζόμενους, ωστόσο έχει «παγώσει» τις προσλήψεις και, για πρώτη φορά εδώ και δύο δεκαετίες, δεν αποκλείει περικοπές θέσεων εργασίας.
Επενδυτικά σχέδια για νέα γραμμή εμφιάλωσης και επέκταση μονάδας ηλιακής ενέργειας, συνολικής αξίας εκατομμυρίων ευρώ, έχουν τεθεί σε αναμονή.
Μέρος του προβλήματος αποτελεί η αύξηση κατά 20% της τιμής του σουλφαμικού οξέος — βασικής πρώτης ύλης που προμηθεύεται από την Ασία — η οποία έχει ήδη επιβαρύνει το κόστος της εταιρείας κατά 300.000 έως 400.000 ευρώ φέτος.
Πέρα από τις αναταράξεις σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, ο έλεγχος του Ιράν στα Στενά του Hormuz έχει πλήξει την προμήθεια λιπασμάτων, θείου, ηλίου, αλουμινίου και πολυαιθυλενίου, ενώ το κόστος μεταφορών αυξάνεται λόγω των υψηλότερων τιμών καυσίμων.
«Η κατάσταση θα πλήξει ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς πολλές δεν μπορούν να αλλάξουν άμεσα προμηθευτές πρώτων υλών», προειδοποιεί ο Wolfgang Grosse Entrup από τη γερμανική ένωση χημικής βιομηχανίας VCI.

Χρόνιες οι πιέσεις

Ήδη πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, το γερμανικό Mittelstand βρισκόταν υπό πίεση: το 2025, 24.064 επιχειρήσεις — κυρίως μικρές και μεσαίες — κήρυξαν πτώχευση, αριθμός-ρεκόρ από το 2014.
Η πίεση επεκτείνεται σε όλη την αλυσίδα αξίας του ευρωπαϊκού κλάδου χημικών, αξίας 635 δισ. ευρώ.
Η Lanxess ανακοίνωσε περικοπή 550 θέσεων εργασίας και αυξήσεις τιμών, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος Matthias Zachert δήλωσε ότι η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παρακολουθείται πλέον σε καθημερινή βάση.
Ο Christian Kullmann της Evonik σημείωσε ότι μόνο μέρος του αυξημένου κόστους μπορεί να μετακυλιστεί στους πελάτες, ενώ η Henkel κάνει λόγο για έμμεσες αυξήσεις τιμών πρώτων υλών.
Η BASF, ο μεγαλύτερος χημικός όμιλος της Ευρώπης, έχει ήδη αυξήσει ορισμένες τιμές κατά περισσότερο από 30%.
«Οι εταιρείες μας λειτουργούν σε καθεστώς πλήρους κρίσης», τονίζει ο Grosse Entrup.

Force majeure και αλυσιδωτές επιπτώσεις

Οι πιέσεις εξαπλώνονται σε όλη τη βιομηχανική καρδιά της Ευρώπης.
Ο Peter Voser, πρόεδρος της ABB, προειδοποιεί ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος στον Κόλπο θα πλήξει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία λόγω ενεργειακών ελλείψεων και αυξημένων τιμών.
«Βραχυπρόθεσμα, εταιρείες που βασίζονται στο φυσικό αέριο μπορεί να αναγκαστούν να διακόψουν την παραγωγή τους, οδηγώντας σε αυξήσεις τιμών.
Μακροπρόθεσμα, όμως, το πλήγμα στη ζήτηση θα είναι βαθύτερο», επισημαίνει.
Στη Γαλλία, ο Marc-Antoine Blin της Elydan αναφέρει ότι προμηθευτές από την Ασία έχουν επικαλεστεί force majeure, αδυνατώντας να παραδώσουν πρώτες ύλες.
Στη Δανία, η LEGO στρέφεται σε ανακυκλωμένα και βιολογικής προέλευσης πλαστικά για να μειώσει την εξάρτησή της από τα ορυκτά καύσιμα, ωστόσο η αβεβαιότητα παραμένει έντονη.
«Από την πανδημία και τον πληθωρισμό μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρανία και τους δασμούς, οι κρίσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Η μεταβλητότητα δεν είναι ποτέ καλή», δήλωσε ο CEO Niels Christiansen.

Αυξανόμενος κίνδυνος χρεοκοπιών

Η κρίση επηρεάζει και άλλους τομείς: η Dometic απέσυρε το μέρισμά της, ενώ η Thyssenkrupp Steel Europe προειδοποιεί για αυξημένο κόστος παραγωγής.
Η ένωση χαλυβουργίας WV Stahl ζητά πρόσθετη κρατική στήριξη, χαρακτηρίζοντας την ευρωπαϊκή βιομηχανία «εξαιρετικά ευάλωτη».
Παράλληλα, η Polyvia στη Γαλλία προειδοποιεί ότι προμηθευτές αυξάνουν τιμές και ενδέχεται να περιορίσουν τις διαθέσιμες ποσότητες.
Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαθέτουν πλέον μικρότερα δημοσιονομικά περιθώρια σε σχέση με το 2022 για να στηρίξουν τη βιομηχανία.
Εάν το πετρέλαιο προσεγγίσει τα 130 δολάρια το βαρέλι για παρατεταμένο διάστημα, ο κίνδυνος αθετήσεων πληρωμών αυξάνεται σημαντικά, ιδιαίτερα για τους κλάδους των μετάλλων και των χημικών, προειδοποιεί ο Karl Pettersen της Scope Ratings.
«Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης εξαρτάται από την εξασφάλιση φθηνής και αξιόπιστης ενέργειας», καταλήγει.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης